Rola rodzica w odkrywaniu i rozwijaniu pasji dziecka

Każde dziecko ma w sobie wyjątkowy potencjał, a odkrycie jego pasji to pierwszy krok do wsparcia rozwoju jego osobowości. Zainteresowania, które z początku mogą wydawać się błahe, takie jak rysowanie, śpiewanie, czy majsterkowanie, często przeradzają się w coś większego - pasję, która dodaje dziecku energii, wzmacnia jego motywację oraz buduje pewność siebie. To właśnie poprzez rozwijanie zainteresowań młody człowiek nie tylko poznaje swoje mocne strony, ale także uczy się wytrwałości, odpowiedzialności i radości płynącej z realizacji marzeń. Warto więc przyjrzeć się, w jaki sposób rodzice mogą wspierać dzieci w odkrywaniu i rozwijaniu ich pasji, by te stały się motorem napędowym na przyszłość.

Rodzice odgrywają ogromną rolę w zachęcaniu dziecka do odkrywania i rozwijania swoich pasji. Wspieranie zainteresowań dziecka można podzielić na dwie główne formy motywacji: wewnętrzną i zewnętrzną. Aby dzieci czuły radość z tego co robią i chciały doskonalić swoje umiejętności, warto stosować oba te podejścia w odpowiednich proporcjach.

Mając na uwadze motywację wewnętrzną warto pamiętać, że jest to rodzaj motywacji, która sprawia, że dziecko wykonuje daną aktywność, bo naprawdę to lubi i chce się rozwijać w tej dziedzinie -  bez nagród czy presji z zewnątrz.

Rodzice mogą wzmacniać ten obszar poprzez:

• prowadzenie rozmów na temat ulubionych form spędzania wolnego czasu przez dziecko. (jeśli syn/córka chętnie rysuje, warto zaproponować np. wspólne zajęcia plastyczne, jeśli interesuje się zwierzętami, razem czytać książki o tej tematyce, oglądać filmy przyrodnicze, odwiedzić zoo);
• zadawanie pytań i wyrażanie ciekawości, co wzbudziło jego zainteresowanie lub co dziecko najbardziej zainspirowało podczas zajęć, kółka zainteresowań;
• dawanie przestrzeni na doświadczanie różnych aktywności, może dziś będzie to muzyka, a za miesiąc gotowanie?
• unikanie wywierania presji, oceniania umiejętności czy porównywania z rówieśnikami.

Wewnętrzna motywacja rośnie, kiedy dziecko wie, że to, co robi, ma wartość samą w sobie -  nie tylko dlatego, że jest w tym najlepsze. Natomiast zewnętrzna motywacja wiąże się
z wpływem nagród, pochwał lub oczekiwań. Choć nie powinna być podstawowym narzędziem, może stanowić uzupełnienie we wspieraniu dziecka poprzez docenianie podejmowanego wysiłku, nie tylko wyników.

Dlatego warto:

• chwalić dziecko nie tylko za sukcesy, ale też za włożony wysiłek i zaangażowanie, stosować małe nagrody za dążenie do realizacji ustalonych celów, np. wspólne wyjście
  na lody po pracowitym tygodniu, podarowanie książki zgodnej z zainteresowanymi dziecka;
• pomagać dziecku wyznaczać sobie konkretne, ale osiągalne cele, (wspierać w dążeniu
  do ich realizacji, ale nie narzucać swoich ambicji;
• stwarzać okazje do pokazania swoich umiejętności: jeśli dziecko lubi rysować, należy pochwalić jego prace przed rodziną, zapisać je na konkurs, a jeśli interesuje się sportem – można wspólnie kibicować podczas jego zawodów.

Idealnym wsparciem jest takie, które równoważy obie te motywacje. Ważne, aby dziecko czuło, że rodzice wspierają je zarówno wtedy, gdy coś mu się udaje, jak i wówczas, gdy przeżywa trudności. Nagrody i pochwały są ważne, ale jeszcze istotniejsze jest, aby dziecko czuło, że podejmuje działanie, bo samo tego pragnie, a nie wyłącznie dla uzyskania aprobaty z zewnątrz.

Rodzice mogą tworzyć bezpieczne i wspierające środowisko, w którym dziecko
z entuzjazmem podąża za swoimi zainteresowaniami, czerpiąc radość z samego procesu odkrywania.

Istotnym czynnikiem w odkrywaniu przez dziecko swoich możliwości, zasobów, pasji jest odwaga. Odwaga to nie tylko śmiałość w trudnych sytuacjach, ale również umiejętność podejmowania małych kroków, które prowadzą do rozwoju i samopoznania. Dla dziecka staje się ona narzędziem, które pomaga im wychodzić poza strefę komfortu, próbować nowych rzeczy i podejmować różne inicjatywy.

Rodzic powinien mieć na uwadze, że każda nowa aktywność, od zapisania dziecka na zajęcia dodatkowe po spróbowanie nowych hobby, może budzić u niego obawy. Odwaga pomaga mu pokonać lęk przed nieznanym i spróbować czegoś, czego wcześniej
nie robił, np. zapisanie go na kurs tańca, rozpoczęcie gry na instrumencie muzycznym
czy pierwsze publiczne wystąpienie. Kiedy dziecko odważy się spróbować czegoś nowego
i z sukcesem pokona wyzwanie, jego pewność siebie wzrasta. Nawet jeśli efekty nie są idealne, samo podjęcie próby daje satysfakcję. Oczywiście być odważnym nie oznacza,
że zawsze osiągnie się sukces. Czasami trzeba zmierzyć się z porażką, ale odwaga pomaga podnieść się, przeanalizować, co poszło nie tak i spróbować ponownie. Dzięki takiemu podejściu dziecko uczy się, że błędy nie są końcem świata, a raczej cenną lekcją, z której można wyciągnąć wnioski. W ten sposób staje się bardziej wytrwałe w dążeniu do rozwijania swoich pasji. Dziecko, które rozwija odwagę, jest bardziej skłonne do podejmowania inicjatyw zarówno w szkole, jak i poza nią. Może to być pomysł na nowy projekt szkolny, zgłoszenie się do roli lidera grupy, a także propozycja wspólnego zorganizowania warsztatów lub stworzenia własnej grupy zainteresowań. Odważne dziecko częściej wykazuje się kreatywnością, szybciej adaptuje się do zmian, jest bardziej elastyczne i gotowe na nowe wyzwania. Odwaga jest również kluczowa w relacjach społecznych. Pomaga dziecku nawiązywać kontakty, wyrażać swoje myśli i uczucia, prosić o pomoc, gdy tego potrzebuje i bronić swoich granic.

Dzięki rozwijaniu odwagi dziecko może odkrywać swoje mocne strony, uczyć się na własnych doświadczeniach i stawać się bardziej samodzielne. Wsparcie rodziców, które obejmuje zrozumienie, zachętę do działania i akceptację niepowodzeń, jest kluczowe w budowaniu tej wartościowej cechy, która będzie prowadzić je przez życie i rozwój zainteresowań.

Rodzicu pamiętaj, że rozwijanie pasji, wzmacnianie motywacji oraz wspieranie odwagi dziecka to kluczowe elementy budowania jego poczucia własnej wartości i rozwijania pełni jego potencjału. Pasja sprawia, że dziecko z radością angażuje się w to, co robi, motywacja - zarówno wewnętrzna, jak i zewnętrzna - pozwala wytrwać w dążeniu do celu, a odwaga umożliwia wychodzenie poza strefę komfortu i podejmowanie nowych wyzwań. Dając dziecku przestrzeń do poszukiwania i rozwijania zainteresowań, jednocześnie pokazując, że zarówno sukcesy, jak i porażki są naturalnym elementem nauki, pomagasz kształtować samodzielnego, pewnego siebie i otwartego na świat młodego człowieka.

Opracowanie:

Edyta Zielińska, Justyna Jarmuż

Bibliografia:

• Tomasz Knopik, „Zafascynowani światem. Efektywne wspieranie rozwoju zdolności i zainteresowań uczniów w codziennej praktyce szkolnej”.
• Ken Robinson, „Odkryj swój żywioł” – o odkrywaniu pasji i rozwijaniu talentów u dzieci.
• Thomas Gordon, „Wychowanie bez porażek” – na temat komunikacji z dziećmi i wspierania ich w odkrywaniu własnej wartości.
• Teresa Chirkowska-Smolak, Aleksander Hauziński, Marcin Łaciak, „Drogi kariery. Jak wspomagać rozwój zawodowy dzieci i młodzieży”.